Li gorî rapora Ajansa Nûçeyan a Navneteweyî ya Ehlê Beyt (S.X) – Ayetullah Seyîd Yasîn El-Mûsawî, Îmamê Îniya Bexdayê û mamosteyê navdar ê Hawzeya Necefa Eşref, tekez kir ku axaftina li ser rastiya siyasî ya Îraqê divê bi tevahî eşkere û zelal be. Wî destnîşan kir ku vegera welêt serdema pergalê ya berê û trajedî, stem û despotîzma ku bi wê re bû, ne mumkin e.
Seyîd Mûsawî di xutbeya xwe ya Îniyê de diyar kir ku piştî hilweşîna pergalê berê di sala 2003'an de, îraqîyan hêvî dikirin ku guherîneke radîkal pêk were ku xwestekên gel bicîh bîne û dewleteke dadmend û bi hêz ava bike, lê ev hêvî heta niha bi rengekî pêwîst pêk nehatine. Wî zêde kir ku pêknehatina van armancan nayê wê maneyê ku gihîştina wan ne mumkin e, lê divê xebata ramanî, çandî, siyasî û civakî berdewam be ji bo avakirina dewleta qenc a ku karibe xizmeta hemwelatiyên xwe bike.
Wî destnîşan kir ku krîza bingehîn a ku Îraqê dikişîne, tuneiya "çanda dewletê" ye. Wî rave kir ku dewlet ne kesên ku di postan de ne, lê ew karesatek serbixwe ye ku li ser bingeha saziyên destûrî, qanûnî, îdarî, dadwerî hatî avakirin.
Wî bal kişand ser wê yekê ku berpirsê rast ew e ku xwe weke karmendekî di xizmeta dewlet û gel de bihesibîne, ne ew kesê ku ji postê sûd werbigire ji bo bidestxistina berjewendiyên kesane û qezencên taybet.
Seyîd Mûsawî diyar kir ku gelek berpirs û karmend li postên xwe weke berpirsiyariyên neteweyî nanêrin, lê weke îmtiyaz û berjewendiyên kesane dinirxînin. Ev yek dibe sedema qelskirina saziyên dewletê û astengkirina pêvajoya avakirina wan. Wî bang li sazkirina têgîna erkê giştî û pêşxistina berjewendiya neteweyî li ser berjewendiyên kesane û partiyan kir.
Di beşeke din de, wî li ser rastiya opozîsyona siyasî axivî. Wî tekez kir ku pergalên demokratîk ên rastîn li ser hebûna alîgir û opozîsyona çalak têne avakirin, lê qada îraqî ji tuneiya opozîsyona rastîn û dûrxistina gelek pispor û xwedî rayî dikişîne. Ev yek hin hêzan li ser dixebite ku rêyên din ji bo parastina berjewendiyên xwe an îfadekirina helwestên xwe bigerin.
Îmamê Îniya Bexdayê herwiha li ser mijara çekê derveyî çarçoveya dewletê sekinî. Wî diyar kir ku hin hêzên çekdar di şert û mercên awarte de ji bo parastina welêt û rûbirûbûna terorê derketine holê, lê domandina hebûna hêzên çekdar ên serbixwe piştî bidawîhatina şert û mercên awarte, bi têgeha dewleta nûjen re li hev nake. Wî tekez kir ku pêdivî bi tekeserkirina çekan li destê dewletê û saziyên wê yên qanûnî heye, û bi helwestên merciyeta olî ya bilind ku bang li bidawîanîna her çekê derveyî çarçoveya dewletê û tevlîkirina endamên wan saziyên fermî dike, wek delîl nîşan da.
Di heman demê de, wî hewldanên girêdana vê pêşniyarê bi bangên çareserkirina Heşdê Şa'î (Hêzên Gel) red kir û tekez kir ku Heşdê Şa'î hêzeke rewa û fermî ye ku di nava pergala dewleta Îraqê de kar dike û ne mumkin e ku meriv bifikire betalkirina wê an çareserkirina wê, ji ber rola wî ya mezin di parastina Îraqê, yekîtî û serweriya wê de di dema rûbirûbûna rêxistina DAIŞ û komên terorîst de.
Wî destnîşan kir ku divê hemû hêzên çekdar ên li Îraqê bin fermandariya fermandarê giştî yê hêzên çekdar bin. Wî got ku her hêzeke leşkerî ya serbixwe ji fermandariya leşkerî ya fermî, rewşeke ku bi prensîba dewleta yekgirtî re li hev nake temsîl dike. Wî bang li yekkirina biryara ewlekariyê û leşkerî di bin siya saziyên destûrî kir.
Ayetullah Mûsawî ezmûna Rêxistina Bedr (teşkîla Bedr) rave kir. Wî diyar kir ku ew piştî hilweşîna pergalê berê ji xebata leşkerî veguherî xebata siyasî û beşdarbûna pêvajoya demokratîk. Wî ev nimûne weke rêça xwezayî ya ku divê hêzên çekdar piştî bidawîhatina şert û mercên awarte bişopînin, hesiband.
Di dosyeyeke din de, wî hişyarî da li hember belavbûna gendeliyê di nav saziyên leşkerî û ewlekariyê de. Wî tekez kir ku Îraqê hewceyî pêvajoyeke reforma berfireh û paqijkirinê ye ku çanda rêveberiya gendelî, xurtkirina desthilatê, bertîl û zordariyê hedef digire. Wî bang li fermandarê giştî yê hêzên çekdar kir ku gavên cidî ji bo çareserkirina van diyardeyan bigire û saziyên ewlekariyê veguherîne saziyên neteweyî yên profesyonel ku xizmeta civak û dewletê dikin.
Wî tekez kir ku biryara siyasî divê serwerê biryara leşkerî be, û erkê saziya leşkerî bi parastina dewletê û serweriya wê di nav çarçoveyên dadrêsî û destûrî de sinordar e, dûrî her destwerdanên siyasî an partiyê.
Li ser mijara derve, Îmamê Îniya Bexdayê redkirina xwe ya ji her şêweyên desthilata biyanî li ser biryara îraqî diyar kir. Wî destnîşan kir ku Dewletên Yekbûyî (Amerîka) hîn jî bandoreke berfireh li ser rastiya siyasî, leşkerî û aborî ya Îraqê dike. Wî bang li hikûmetê kir ku cûdahiyê di navbera avakirina dewleta neteweyî ya serbixwe û bindestkirina dewletê daxwazên biyanî de bike.
Seyîd Mûsawî herwiha tekez kir ku divê dewleta neteweyî ya rastîn xwediyê hêmanên hêzê be ku parastina serwerî û serxwebûna xwe misoger bike, û gava ku ji hêmanên hêzê yên pêwîst ji bo parastina berjewendiyên xwe kêm be, divê xwe bispêre hevalbendên xwe.
Wî rexne li tê gotina "bêalîbûna narewa" li hemberî nakokiyên çarenivîs ên ku milet û herêmê dikişîne kir. Wî destnîşan kir ku hin alî dirûşma bêalîbûnê bilind kirine di dema ku Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê bandora xwe û hebûna xwe ya leşkerî û ewlekariyê berfireh dikin.
Wî destnîşan kir ku bêdengî li hemberî destwerdanên derve û serdestiya Amerîkayê bi hewcedariyên serweriya neteweyî re li hev nake. Wî pirsî, geli çi mazeret hene ku hêzên berxwedanê ji rûbirûbûna dagirkeriyê re bêne qedexekirin, di berdewamiya bandora biyanî de? Wî dît ku sekinîna li ser bêalîbûnê di şerên heq û narewa de ji aliyê neteweyî û exlaqî ve nayê rewa kirin. Wî tekez kir ku Îraqê hewceyî helwestekê ye ku serxwebûna xwe biparêze û rediya bindestbûna daxwazên derve bike, nemaze di berdewamiya zext û destwerdanên Amerîkayê li ser karûbarên îraqî û herêmî de.
Wî axaftina xwe bi wê yekê bi dawî kir ku Îraqê hîn jî bi pirsgirêkên mezin re rû bi rû ye di asta serxwebûn, serwerî û avakirina saziyan de. Wî bang li hemû hêzên siyasî û civakî kir ku bi hevkariyê hevbeş bixebitin ji bo sazkirina dewleta saziyên qanûnî û dadê, û avakirina Îraqeke bi hêz û serbixwe ya ku karibe gelê xwe û berjewendiyên neteweyî biparêze.
.....................
Dawiya peyamê /
Etîket (Tag):
Îraq
Amerîka
Heşdê Şa'î
Bexda
Your Comment